torsdag, februar 08, 2007

Ringdrotten


Eg er no komen fram til slaget om Helmsdjupet, og det er vel på tide med ein statusrapport.

Myhren brukar språket godt, og har fått ein god flyt i soga. I valet mellom daglegdagse og smale ordval, har han utan tvil valt dei smale og dialektprega. Mange ord i denne omsetjinga har eg aldri høyrt før. Nokre av dei skjønar eg berre ut frå samanhengen, andre skjønar eg fordi dei liknar andre norske eller framandspråklege ord. Om det er bra eller dårleg, skal ikkje eg setja meg som dommar for. Eg synest det er litt kult, og språkbruken set meg i ei stemning som passar godt saman med fantasy-sjangeren, på same måte som framandspråket engelsk gjer. Men på grunn av dei ur-nynorske språkvala, vil eg ikkje i utgangspunktet rå andre enn nynorskentusiastar og fantasyentusiastar til å lesa boka. Og eg vil ikkje rå nokon til å ukritisk gje vekk boka til vener og slekt som gåve.

Det å vera konsekvent er viktig. Eg skjønar at det er ein grunn til at Aragorn brukar eit anna språk enn Tråvaren, sjølv om dei er same person. Men når han brukar høgnorsk og "vanleg" nynorsk i ein og same samtale, vert det berre rart. Der trur eg det ville ha vore betre om Tråvaren snakka dialekt, men normerte til nynorsk i offisielle samanhengar når han skal vera Kong Aragorn. Det er jo faktisk noko ein del nynorskbrukarar gjer i den verkelege verda. Det er tydeleg at det er vanskeleg å halda tunga beint i munnen når ein skal bruka mange ulike målføre og målformer. Å vera heilt konsekvent når ein skal bruka dialekt saman med nynorsk og to former for høgnorsk om einannan, ville krevja enno meir enn dei tre korrekturrundane som boka har vore gjennom. Eit konkret døme eg la merke til var når Galadriel seier det same ordet på to ulike måtar frå den eine sida til den neste. Ordet er Spegelen/ Spegjelen. Og den feilen synest eg er stygg, dette er ein av dei viktigaste samtalane i heile verket, og Galadrielsspegelen er jo ein institusjon i seg sjølv. Ikje er òg nokre stader byta ut med ikkje, det er slurv som burde ha vore unngått.

Omsetjaren har valt å la dei ulike folkeslaga bruka ulike variasjonar av dialekt og nynorsk. Der kunne han godt òg ha brukt meir samnorske versjonar av nynorsken, for å få enno større variasjon. Eg kunne òg ha ønskt meg ein større variasjon i valet av dialektar. Eg trur det ville ha vore lettare å gjennomføra enn ei inndeling i ulike historiske former for nynorsk. Me har mange dialektar å velja mellom, det er synd at så få av dei er tekne i bruk her. Då tenkjer eg særleg på nordlandsdialektar og trønderske målføre som ligg tett opp til nynorsk. Slike grep hadde gjort det meir vanskeleg for meg å finna dei små slurvefeila eg heng meg opp i, trur eg.

Alt i alt synest eg omsetjaren har gjort ein god jobb. Eg er glad for at det er Eilev Groven Myhren som har sett om boka. Det er godt å lesa nynorsk utan den skjemmande bokmålspåverknaden og dei vanlege teite grammatikkfeila. Og eg har altså ikkje måtta ta i bruk ordboka, slik eg av og til gjer når eg les innlegg på debattlista til RV.

Handlinga i bøkene treng eg ikkje seia noko om. Har du ikkje lese boka på andre språk eller sett filmen frå før, burde du skjemmast.

Ein annan som set om fantasy til nynorsk er forresten Øystein Rosse, som mellom anna har sett om Skammerserien. Han skriv òg fantastisk god nynorsk, mykje betre enn mange av dei meir profilerte nynorsk-skribentane og -forfattarane.

Ingen kommentarer: